October 15, 2018

ሥቁ 2.2 የጉድጓዱ የቀኝ ግድግዳ

ቤተሥላሴ Naod


ወደ ግቢው ልክ ሲገባ በቀኝ በኩል የምናየው የጉድጓዱ ግድግዳ በላዩ ላይ የራሱ አስገራሚ ቅርጾች እና መስመሮች ይዟል። ከግድግዳ ገጾች ሁሉ ለማንበብ ያስቸገረኝ "የአለት መጽሐፍ" ይሄ ግድግዳ ነው። ቢሆንም ሞክሬያለሁ። እናንተም ሞክሩ

ግድግዳውን በሩቁ ሲታይ ይህን ይመስላል። በላዩ ላይ የሚታዩ ቅርጾችንም በአራት ዓይነት ምድብ መክፈል እና መተንተን ይቀላል።
1ኛ/ ዋሻ (ቁ4  መስኮት፤ቁ5 በር)
2ኛ/ ሃደድ መስመሮች (ቁ1፤5 7፤8)
3ኛ/ ቅንፍ መስመሮች (ቁ2፤3)
4ኛ) ቦረቦር (ቁ9)
የቀኝ ግድግዳ እና በላዩ ላይ ያሉ የቁፋሮ አሻራዎች

ስለ ዋሻዎቹ

በቁ 4 እና 5 የተመለከቱትን "ዋሻ"ዎች አፈጣጠር እና አገልግሎት በሌሎቹ የግድግዳ ክፍሎች ላይ ካሉት ዋሻዎች የተለየ ነው የሚል እምነት የለኝም። ስለ ዋሻዎች አፈጣጠር በባለፉት ጽሑፎቼ እንደጠቆምኩት እና ወደፊትም በተጨአምሪ ማስረጃዎች ለማስረገጥ እንደምሞክረው ዋሻዎቹ መጀመርያ የተቆፈሩት በጉድጓዱ በቁፋሮ ወቅት ለቆፋሪዎች መወጣጫ መሰላል እና ለተቆፈሩ ድንጋዮች ማስወገጃ አገልግሎት ለተገነቡ መሰላሎች እና ሃዲዶች (ስካፎልዲንግስ) የሚያገለግሉ ግንዲላዎችን ለመቅበርያነት ነው።

ስለ ሃዲድ መስመሮች


አራት የሀዲድ መስመሮች አሉ (በቁ1፤5፤7 እና 8)። አራቱም ሃዲዶች ጉልህ ከመሆናቸውም በላይ የእያንዳንዳቸው ቅርጽ እና አደራደር የተመልካች ዓይን በቀላሉ የሚስቡ እና በህሊና ውስጥ "ምንድናቸው?" የሚል ጥያቄ የሚጭሩ ናቸው። እኔም "ምንድናቸው?" ብዬ ለመጠየቅ ሞክሬያለሁ፤ ያገኘሁት መልስ እንደ ብዙ ጥያቄዎቼ መልስ "አደናጋሪ እና መልስ የማይሆን መልስ ነበር"

ቁ1 ሀዲድ

  • ስለ ስያሜው


በቁ1 ላይ የተመለከተው እና ጎልቶ የሚታየው ቦይ ወይም ትቦ መሳይ መስመር በአስጎብኝዎች "ቀስተደመና" እየተባለ ነው የሚነገረው። ምክንያቱም ግልጽ ነው። ከስሩ የሚገኘው ቋጥኝ በአራራት ተራራ ተመስሏል፤ ዋናው ህንጻ ቤተክርስቲያን ደግሞ በ ኖህ መርከብ ተመስሏል፤ ስለዚህ ሌሎችንም ቅርቶስች የኖህን ዘመን በሚገልጹ ምልክቶች መመሰል ተገቢ እና የቤተክርስቲያንም ትውፊታዊ የትምህርት ዘዴ ነው። በቤተክርስቲያን ትምህርት ምሳሌ ዘየሀጽጽ (ምሳሌ ሁሉ እንከን አለው የሚባለውም ምሳሌ ሁልጊዜ ከሚመስለው ዋና ነገር ያነሰ ስለሚሆን እንደሆነ አውቃለሁ። ቢሆንም ግን ይህ ሃዲድ መስመር የቀስተደመና ምሳሌ ነው መባሉ መቼም ቢሆን የማይዋጥልኝ፤ ከቤተክርስቲያን የምሳሌ ባህልም በጣም የወጣ ሆኖ ነው የሚሰማኝ።

ይህንን ቅሬታዬን ለመደበቅ ስላልቻልኩ አንዱን አስጎብኚ ያለጠበቀው ጥያቄ ጠይቄው ነበር። ጥያቄዬ "በኖህ ዘመንም ሆነ አሁን ያለው ቀስተደመና፤ እንደ ቀስት ያለ መስመር እንጂ እንደዚህ ቀጥ ያለ መስመር መስመር እኮ አይደለም። ለሌላ ጉዳይ የተቆፈረ እንደሆነስ?" የሚል ነበር። የመለሰልኝ ጎልማሳ አስጎብኚ "አንዳንዴ ቀስተደመና ቀጥ ያለ መስመር ይሆናል!" አለኝና ወደ ሚያስጎበኛቸው ፈረንጆች አይኑን መለሰ። በአማርኛ ስለጠየኩት በአማርኛ ነው የመለሰልኝ። ፈረንጆች ሰምተው አልታዘቡንም። በእርግጥ በሀዲዱ ላይ የተንጠለጠለውን የኤሊትሪክ ገመድ እያዩ፤ ጉድጓዱ የተቆፈረው ለኤሌትሪክ ገመድ መቅበርያ እንደነበር ነገረው በሳቅ ያዝናኑኝም የዋሆች ገጥመውኛል።

በዚህ እንቆቅልሽነቱም ምክንያት ይህን ቅርጽ ጠጋ ብዬ በዝርዝር አጥንቸዋለሁ። ከዚህ በታችም ዝርዝር የቅርጹን ባህርይዎችም በፎቶግራም እና ምስል አስደግፌ አቅርቤያለሁ። አስቀድሜ ግን በእርግጠኘንት የደረስኩባቸውን ድምዳሜዎች ላስቀድም

1ኛ) የውሃ መውረጃ አይደለም። በዝናብ ወቅጥ፤ ወደ ቤጊ ጉድጓድ ውስጥ ውኃ በብዛት የሚገባው በአራራት ተራራ በኩል ባለው የግድግዳ ጥግ ነው። የሚገባው ውኃ በቤጊ ግቢ ወለል ላይ ወደተቆፈረው የመጠመቂያ ገንዳ (ዮርዳኖስ) እየገባ በገንዳውስጥ ያደገውን ቄጤማም ያሳድጋል። በቁ1 ላይ ያለው ትቦ ግን ቢያንስ ስለሁለት ምክንያት ውኃ አያስተላልፍም
  • ሀ/ የትቦው ጫፍ ከግድግዳው ኮርነር ጋር አይገናኝም፤ አይገጥምም
  • ለ/ የትቦው ከንፈር ውኃ እንዲገድብ ተደርጎ አልተቆፈረም። ትቦው ውስጥ የገባ የውኃ ጠብታ ወደ ውጪ ተንሸራቶ ግድግዳው ላይ ይንጠባጠባል እንጂ ትቦውን ተከትሎ አንድ እርምጃ አይጓዝም

2ኛ/ የመጨረሻው የቁፋሮ ሃዲድ ነው። በዜዌ የሚለያዩ ተመሳሳይ ሃዲዶች ቢኖሩም፤ በቁ1 ላይ ያለው ግን ጉልህ ሆኖ የሚታየው በቁፋሮው መጨረሻ ዙር ላይ የተገነባ እና እስከ ቁፋሮው ፍጻሜ ያገለገለ ሀዲድ ስለሆነ ነው።


የአራቱ ሃዲዶች ልዩ ባህርያት

ነጥብ 1/ የቁ1 መስኮቱ እግርጌ ላይ ይገጥማል፤ ቁ5 ደግሞ ከመስኮቱ አናት ይጀምራል። ውኃ ግን ወደ መስኮቱ አይገባም አይወጣምም። 






ነጥብ 2/ የቁ1 እና 5 ሃዲዶች በቀጥታ መስመር ቢሰመሩ የሚገናኙት የበሩ ቀኝ ጎን ላይ ነው። የበሩ ቀኝ ጎን ደግሞ ከሌላው የበር ክፍሎች ሁሉ ተለይቶ የተሸረፈው መስመሮቹ በሚገናኙበት ነጥብ ላይ ነው።

ነጥብ 3/ በሁለቱ ሀዲዶች መሃከል ያለው መጠነ ዘዌ 10 ዲግሪ ነው


ነጥብ 4/   የሃዲዶቹ ብዛት 4 ሲሆን የተደረደሩትም በርዝመታቸው ቅደም ተከተል ይመስላል። ቁ1 ሀዲድ ረጅሙ ሲሆን ቁ5፤  7 እና 8 በቅደም ተቀተል እየቀነሰ የሚሄድ ቁመት አላቸው። በተመሳሳይም በአራቱ ሀዲዶች መሀከል ያለው መጠነ ዘዌም እንዲሁ የተለያየ ነው።



 ስለ ቅንፋዊ መስመሮች 

ሁለት ጉልህ ቅንፋዊ መስመሮች አሉ። እኒህ መስመሮች የሀዲድ መስመሮች አይመስሉኝም ይልቅም ቁፋሮው ጋብ ያለባቸው ቦታዎች ይመስሉኛል። ለዚህ መላምቴ ምንነት ጥሩ ምሳሌ የሚሆነኝ በዛፍ ጉቶ ላይ የሚታዩ የዕድሜ ቀለበቶች ናቸው። እኒህ ቀለበቶች የሚፈጠሩት ባህር ዛፉ በክረምት እና በበጋ ከሚያሳየው የተለያየ የአስተዳደግ ፍጥነት ነው። እድገቱ ቀሰስተኛ በሆነበት ወቅት በጉቶው ላይ ደማግ እና ቀጭን መስመሮች ይፈጠራሉ፤ ዛፉ ቶሎ ቶሎ በሚያድግበት ወቅት ደግሞ ሰፋፊ እና ፈዛዛ ቀለም ያላቸው ቀለበቶች ይፈጠራሉ። በዕጽዋት ሳይንስም እኒህን ቀለበቶች በመቁጠር አንድ ዛፍ ምን ያህል ዓመታት (ወቅቶች) እንደኖረ መተንበይ ይቻላል።

በተመሳሳይም፤ በቤጊ ግድግዳ ላይ ያሉ ጉልህ እና ረቂቅ መስመሮችን፤ ልከ እንደ ዛፍ የዕድሜ ቀለበት በመቁጠር፤ በቀለበቶቹ መሀል ያለውን ክፍተት አንድ የቁፋሮ ምዕራፍ አድርጎ መቁጠር የሚቻል ይመስለኛ። የመስመሮቹንም ድምቀት እና ቅርጽም ይህንኑ መላምት ለማጠናከር እና የቁፋሮውን አቅጣጫ እና ፍጥነጥ ጠቋሚዎች አድርጎ መቁጠርም የሚያስኬድ መስሎ ታይቶኛል።

በዚህም መሰረት፤ በቀኝ ግድግዳው ላይ ባሉት የቁፋሮ አሻራዎች ጥናት ላይ ብቻ ተመስርቼ ሰባት የቁፋሮ ሂደት ምዕራፎችን ለመንደፍ ሞክሬያለሁ።





እና ቦሮቦሮች ጉዳይ ይቀጥላል








‹‹እግዚአብሔርም፤ ብርሃን ይሁን ኣለ፤ ብርሃንም ሆነ›› ዘፍ1፡-3